Ptaki drapieżne

Ptaki drapieżne

Michał Wójcik i Emil Marat zabłysnęli dzięki wydanej w 2014 r. książce "Made in Poland", będącej wywiadem ze Stanisławem Likiernikiem z Kedywu. Idąc za ciosem postanowili przeprowadzić kolejny wywiad rzekę, tym razem z likwidatorem AK - Lucjanem Wiśniewskim.

Kategoria // Historia XX wieku    17/01/2016    czytany 727 razy    Autor //    Ocena: +5/6
Ptaki drapieżne

Lucjan Wiśniewski to weteran IIWŚ, pseudonim "Sęp", żołnierz oddziału 993/W kontrwywiadu AK - likwidator. Jego pracą dla AK było wykonywanie wyroków sądu podziemnego, skazującego ludzi będących zagrożeniem dla struktur podziemnej zbrojnej polski. W czasie trwania okupacji przeprowadził ponad 60 akcji likwidacyjnych agentów, gestapowców, konfidentów, kolaborantów i szmalcowników zagrażających polskiemu podziemiu. Z czasem ochronny parasol sądów objął także zwykłych obywateli. W sumie jego odział przeprowadził ponad 2000 akcji - niemal każda z nich kończyła się egzekucją.

Po odzyskaniu niepodległości rozpoczął się powolny proces budowania kultu żołnierzy wyklętych, w tym także członków AK, najpierw tępionych przez Niemców, następnie prześladowanych przez UB. Ale podczas obchodów rocznic, stawiania pomników, patrzy się głównie przez różowe okulary, przywołuje się tylko pozytywne aspekty, m.in. walkę z okupantem (najpierw brunatnym, potem czerwonym) kultywowanie tradycji, sięganie po wolność. Nie mówi się o niemal nic o codziennym życiu w tamtych czasach. Siedemdziesiąt lat po zakończeniu wojny jedyne co wiedzą nowe pokolenia, że byli jacyś naziści i to się potem nagle skończyło. Ponieważ większość świadków tamtych czasów już odeszła, nie dało się spisać zeznań, gdyż albo nie sprzyjały temu okoliczności, albo polityczna rzeczywistość na to nie pozwalała. Teraz, gdy żyjemy w wolnym kraju, pojawia się coraz więcej tego typu publikacji. Niestety wiele tytułów to opracowania osób będących w ciągłym buncie do niemieckiej nacji, lub czerwonej dyktatury - krótko mówiąc - mało obiektywnych, a na dodatek będących opracowaniem ludzi, którzy urodzili się po wojnie. Dlatego też często takie książki traktuję jako ciekawostki, a nie rzetelne opracowania przedstawiające czasy wojny i okupacji. Właściwie w latach 1990-2000 większość publikacji napisana jest w nurcie prawicowym, mających ma celu przekonanie czytelnika, że świat jest czarno-biały. Wtedy było źle, a teraz jest ok.

"Ptaki drapieżne" to pierwsza taka publikacja w moich rękach. Nie jest to powieść historyczna, czy przegląd wydarzeń napisanych na bazie pamiętników świadka*. To wywiad rzeka przeprowadzony z człowiekiem, który brał czynny udział w wydarzeniach tamtych czasów.

Istnienie oddziałów AK takich jak 993/W jest faktem mało znanym. Nie dowiemy się o nim z popularnej literatury, w książkach z historii na próżno szukać o nich informacji. Przez pominięcie tego faktu Polacy żyjący wówczas na terenach okupowanych wychodzą na ludzi bez celu. A przecież budowali Polskę podziemną, organizowali armię, sądy, w końcu tworzyli zręby tajnej państwowości, która potrafiła pokazać pazury. Niemcy się jej bali. Tak samo jak później sowieci.

Oddziały likwidatorów to temat wzbudzający kontrowersje. Kilka razy zdarzyło się, że nazwani zostali "zabójcami", a przecież byli jedynie ramieniem zbrojnym prawa i porządku. Nie "zabijali" w sensie tego znaczenia, tylko wykonywali wyroki. Nie robili tego w świetle majestatu RP, wypowiadając regułkę "W imieniu Rzeczypospolitej…" jak to pokazuje się w filmach. Nie powinni być utożsamiani z bezdusznymi robotami, zabójcami podobnymi do czekistów, ubeków, gestapowców. To byli ludzie, którzy wierzyli w wolność, w prawo do samostanowienia i równość wszystkich wobec prawa. Mieli też sumienie, które często podnosiło głos.

Wójcik i Marat zabrali się do pisania książki bardzo konkretnie. To nie jest zapis wywiadu od początku do końca, jak to zwykle ma miejsce. Panowie zbudowali konkretny konspekt wydarzeń, o które chcieli zapytać. Wiele rozdziałów poprzedzają teksty, artykuły, słowa innych AKowców, lub świadków, które potem porównywane są z oceną Wiśniewskiego, gdy on w przypływie szczerości nie raz przyczynia się do obalenia mitów, a czasem wręcz na światło dzienne podaje nowe, interesujące fakty.

Książka nie opisuje tylko i wyłącznie czasu konspiracji, podczas której Wiśniewski był likwidatorem. Z rozwojem sytuacji w kraju pozycja likwidatora ulega zmianie. Staje się on częścią regularnych oddziałów, które walczą z okupantem, następnie bierze udział w powstaniu. Są też epizody z czasów PRL oraz wspomnienia z późniejszych spotkań z byłymi członami AK. Poza wojenną zawieruchą ciekawe są np. wspomnienia historycznego skoku na konwój w Warszawie. Co wspólnego miał z nim Lucjan Wiśniewski? Ponieważ posiadał samochód w szarym kolorze. Jest też kilka sentymentalnych wycieczek do przeszłości - wspomnienia sztandaru oddziału.

*Jako dodatek do wywiadu otrzymujemy niepublikowane materiały. Aneksy zawierają kilka ciekawych wspomnień Stefana Matuszczyka, pseudonim "Porawa", m.in. o członkach oddziału, kobietach w służbie AK, kontrowersyjnych akcjach, a także zwalczaniu żydokomuny w szeregach żołnierzy państwa podziemnego. Na końcu poruszony jest jeden z najtrudniejszych tematów, który kładzie się cieniem na AK i krajowym zarządzie struktur - mianowicie zamach na emisariusza rządu na uchodźctwie - dra Józefa Retingera. Na ten temat jest pokaźna relacja głównej podejrzanej w aneksach na końcu książki.

Książka ma 374 strony, podzielona jest na 20 rozdziałów, aneks złożony jest z ośmiu części. Ponadto na końcu znajdziemy pokaźną bibliografię, indeks nazwisk i (co pomocne) pseudonimów oraz spis fotografii i dokumentów. Szczególnie polecam obejrzeć zdjęcia z wkładek. Ukazują archiwalne momenty z życia Warszawy. Odrobinę smaczku daje zdjęcie przed stroną 257 - jest to kadr z 20 marca 2015 r., z częściowego zaćmienia słońca.

"Ptaki drapieżne" należą do specjalnego gatunku literatury faktu - rzetelnego. Na dodatek nie jest to opracowanie stricte akademickie, tylko przystępne, napisane prostym językiem. Zawiera szczere i impulsywne wypowiedzi "przesłuchiwanego" likwidatora.

Duet Wójcik i Marat oddaje w ręce czytelnika kompendium wiedzy na temat życia w okupowanym kraju. Wiedzy, której na próżno szukać w patriotycznych czy akademickich opracowaniach. Bo jako nieliczni pokusili się o to, aby zapytać świadków tamtych czasów, o to jak naprawdę było.


Więcej książek na półce: Historia XX wieku

Wojna domowa w Hiszpanii 1936-1939
Legenda blitzkriegu. Kampania zachodnia 1940
Pancerne admie Hitlera na froncie wschodnim
Szwajcaria i naziści. Jak alpejska republika przetrwała w cieniu III Rzeszy
Heydrich. Twarz zła
Bormann i Gestapo Müller na usługach Stalina
Paulus: Trauma Stalingradu
Dyktatorzy. Hitler i Stalin
Stalin. Nowa biografia
Hotel Ritz
Szlak nadziei. Armia Andersa. Marsz przez trzy kontynenty
Urodzony żołnierz. Czasy i życie Latty'ego Thorne'a
Żona enkawudzisty - Spowiedź Agnessy Mironowej
Kobiety wokół Stalina. Kochanki i katorżniczki
Niemiecki Katyń 1939
Dyktatura ciemniaków
Niegrzeczne Księżniczki
Pierwsze Damy II Rzeczpospolitej
Upadłe Damy II Rzeczpospolitej
Ptaki drapieżne
Epoka hipokryzji
Ostatnie imperium. Historia upadku Związku Sowieckiego
Bardzo polska historia wszystkiego
Dzieci dyktatorów
Pakt Piłsudski-Lenin
Najazd 1939. Niemcy przeciw Polsce
Pakt Ribbentrop-Beck
Generał Stalina. Życie Gieorgija Żukowa
Opcja niemiecka. Czyli jak polscy antykomuniści próbowali porozumieć się z III Rzeszą
Obłęd '44
Zapomniane ludobójstwo
Zabić arcyksięcia
Lodowe pieklo
Wytropić Eichmanna
Paryż wyzwolony
Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia
Trzecia wojna światowa. Tajny plan wyrwania Polski z rąk Stalina
Czerwona zaraza
Sebastian

Sebastian

Autor serwisu sajfaj.net i bloga popkulturka. Lubi czytać książki i od czasu do czasu wybrać się do kina na dobry film.

Kiedyś członek fandomu Star Trek w Polsce. Obecnie kibicuje Ciemniej Stronie Mocy. Z braku dobrego scifi w TV, amator książkowego świata Star Wars.

Z zamiłowania fan powieści historycznych, dobrych scifi i military sf, a ostatnio nadrabia z historią XX wieku.

Ostatnie książki

Ostatnie filmy

Ostatnie komiksy

Ostatnie seriale

wydarzenia-fb

poletko

przeczytane

obejrzane

europa-antyk

europa-korona

star wars legends

star wars nowy

potter

ender

wiek xx

prawdziwe historie

O mnie

Autor bloga popkulturka. Lubi czytać książki, oglądać dobre filmy, z natury niewolnik serialowych tasiemców. Wielki fan scifi, ale tylko wyższych lotów. Obecnie z braku dobrego scifi, amator książkowego universum Star Wars oraz wszelkiego fantasy, ponadto powieści historycznych z epoki antyku i renesansu.

więcej »

kontakt | polityka prywatności i ciasteczek

social0social01