Jaruzelski. Życie paradoksalne

Jaruzelski. Życie paradoksalne

Kontrowersyjna postać opisana w kontrowersyjnej książce Pawła Kowala i Marusza Cieślaka. Jest to kolejna biografia generała Jaruzelskiego, ale pierwsza wydana po jego śmierci.

Kategoria // Reportaż, dokument, biografia    03/05/2016    czytany 451 razy    Autor //    Ocena: 5/6
Jaruzelski. Życie paradoksalne

Nie trudno się domyślić o czym jest książka. To losy osoby, która skupiała w swoim ręku wiele stanowisk w kraju. Począwszy od I sekretarza KC PZPR, poprzez ministra obrony narodowej, premiera, przewodniczącego Rady Państwa na prezydencie PRL kończąc. Pozycja Jaruzelskiego stale rosła, a książka ta opisuje w bardzo rzetelny sposób stopniowe zdobywanie władzy, a następnie jej utratę.

Kowal i Cieślik podeszli do zadania solidnie przygotowani. Obaj panowie temat znają bardzo dobrze. Paweł Kowal wydał nawet „Koniec systemu władzy”, zatem grunt dla tematu Jaruzelskiego miał już dobrze rozpoznany. Cieszy mnie fakt, że autorzy podeszli do tematu bardzo obiektywnie, nie bojąc się konfrontacji wyników badań ze znaną literaturą. Zakres źródeł jest bardzo szeroki – od publikacji, poprzez wywiady i zapiski, na filmach kończąc. Niemniej obraz generała mieni się tutaj nieco kolorowo – jakby oglądany przez różowe okulary.

Od samego początku postać generała jest przedstawiana jako ofiary systemu, inteligentnego zesłańca na Sybir. We właściwym momencie wstępuje do Polskiej Armii i od razu rozpoczyna się dla niego pasmo sukcesów. Następnie z typowym wyrachowaniem zdobywał kolejne zaszczyty i funkcje, z „namaszczeniem” wpływowych zwierzchników, u których mógł liczyć na ochronę i opiekę. Jednym z przykładów zimnego wyrachowania Jaruzelskiego było stosowanie odmowy przyjęcia awansów w celu zachowania skromnej postawy.

Jest tu jednak sporo luk w historii. Im większa rola Jaruzelskiego w PRL i większa władza, tym więcej kontrowersyjnych decyzji. Powszechnie znany jest „wkład” generała w tłumienie strajków, inwazji w Czechosłowacji i na Węgrzech, mataczenie, przeinaczanie faktów czy nawet rozkaz zestrzelenia uciekającego do Austrii pilota prywatnego samolotu. W końcu należy wspomnieć o ogromnej białej plamie i braku rzetelnych opracowań z okresu stanu wojennego. Wszystkie te elementy zostały potraktowane po macoszemu. Materiałów na powyższe tematy są tysiące. Rozumiem, że wówczas objętość książki wyniosłaby o wiele więcej niż 400 stron, ale fakt faktem – pominięto tutaj (albo przemilczano) kawał historii.

Zamiast tego autorzy skupili się na emocjonalnej stronie generała. Kolejne rozdziały pęcznieją gdy przechodzimy do okresu po stanie wojennym. Wówczas, gdy świat odwraca się od Jaruzelskiego, a on stopniowo traci władzę, autorzy zaczynają zagłębiać się w jego duszę i opisywać co czuł, lub jak starał się naprawić błędy. To tworzenie aury wątpliwości i dwuznaczności porusza, miejscami bardzo mocno, ale należy pamiętać, że każdy dyktator po „ciężkim dniu pracy” co wieczór wraca do swojego kochającego domu i rodziny. Trudno zgodzić się jednoznacznie z faktem, że Jaruzelskiemu należy się współczucie w dobie kiedy wielu ludzi straciło życie, matki płakały nad ciałami dzieci, ludzie tracili majątki życia. Trudno też uznać „zamach” rolnika z kamieniem na Jaruzelskiego, jako wyizolowany i niezrozumiały czyn frustrata. Takich ludzi było więcej, tylko nie każdy ma na tyle siły, aby okazać publicznie swoje niezadowolenie.

Trudno się również zgodzić z początkową tezą, że za przemianą Jaruzelskiego stały jego wojenne losy, w tym zesłanie na koniec świata i walka u boku Armii Czerwonej. Autorzy uważają, że stał się on niewolnikiem ideologii radzieckiej, ale z drugiej strony zaprzeczają sobie sami podając przykłady silnej postawy młodego Jaruzelskiego, gdy potrafił zachować się odpowiednio do sytuacji, aby ratować skórę i pozycję. Wydaje się być to sprzeczne z tezą Rakowskiego, że Jaruzelski poddany mocnej indoktrynacji, nieznający świata, poddał się potędze Związku.

Autorzy wydają się trzymać tylko jednej wersji zdarzeń. Bagatelizują dowody na współpracę Jaruzelskiego w Informacji Wojskowej, a jego możliwą podmianę tzw. „matrioszkę” wyśmiewają nie próbując podważyć dowodów na taką teorię spiskową, pomimo, że sama przynależność do obszarników powinna już spisać go na margines historii i dlaczego nikt później nie wyciągnął na światło dzienne jego pochodzenia (choćby w dobie stalinizmu). W końcu dlaczego były premier Jaroszewicz lansujący teorię „matrioszki” zginął w niewyjaśnionych okolicznościach.

Z książki Kowala i Cieślika wyłania się człowiek, który był nazbyt bierny, aby podjąć samemu odważne decyzje. Sam stał się zakładnikiem swoich ambicji, ponieważ skupiając w swoim ręku zbyt wiele funkcji nie miał nikogo do pomocy. Akurat to nie prawda, ponieważ we wcześniejszych rozdziałach autorzy przytaczają przykłady takich decyzji. Zamiast tego człowiek ten jest zbyt ostrożny by podjąć decyzję, która może wpłynąć na jego wizerunek. Autorzy udowadniają, że ostatnie dekady życia generała to próba odkupienia za grzechy i ocieplenia wizerunku osoby, tak aby zapisała się na karetach historii w pozytywny sposób.

„Jaruzelski. Życie paradoksalne” to opracowanie znanych już źródeł. Książka nie wnosi nowych rewelacji do tematu generała Jaruzelskiego. Jest to typowa biografia publicystyczna opisująca kontrowersyjnego człowieka z pominięciem języka agresji. Pomimo miejscami bardzo powierzchownej narracji i luk w historii książka ukazuje wady i zalety człowieka dzierżącego władzę na granicy dwóch systemów. Historia oceniła, że wkład generała w transformację nie był spontaniczny, a wymuszony przez różnego rodzaju okoliczności. Tym samym oddaje nam w ręce obiektywny obraz człowieka, który pod koniec lat 80-tych był nienawidzony na całym świecie, a w pierwszej dekadzie XX wieku traktowany z szacunkiem przez większość społeczeństwa.


Paweł Kowal – historyk i politolog. Od kilkunastu lat zaangażowanym w życie polityczne jako poseł na Sejm, do Parlamentu Europejskiego oraz wiceminister spraw zagranicznych. Autor m.in. „Krajobrazy z Mistralami w tle”, „Koniec systemu władzy. Polityka ekipy gen. Wojciecha Jaruzelskiego w latach 1986–1989”.

Mariusz Cieślik – publicysta, prozaik, autor publikacji na tematy społeczno-polityczne, m.in. „Święto Wniebowzięcia”, „Śmieszni kochankowie”, współautor „Jak zostałem premierem. Rozmowy pełne Moralnego Niepokoju”.


Więcej książek na półce: Reportaż, dokument, biografia

Kobiety Wojny Dwu Róż
Kobiety, które zawładnęły Europą - najpotężniejsze królowe
Dior i ja - Autobiografia Christiana Diora
Marilyn Monroe. Za kulisami
Jamie Dornan. Wszystkie jego twarze
Zabijemy albo pokochamy. Opowieści z Rosji
Karuzela z Madonnami
Maria Callas. Primadonna stulecia
Księżniczka po przejściach. Nie tylko o Gwiezdnych Wojnach
Zabić. Mordy polityczne w PRL
Polskie Imperium. Wszystkie kraje podbite przez Rzeczpospolitą
Mój siąsiad islamista
Jaruzelski. Życie paradoksalne
Historia Bez Cenzury
Historia Bez Cenzury 2
Żywe trupy. Prawdziwa historia zombie
Pierwsze damy Ameryki
Żony astronautów
Edward Gierek: Przerwana dekada
Autobiografia Stalina
Elżbieta II. O czym nie mówi królowa?
Stuhrmówka. Czyli gen wewnętrznej wolności
Nienachalna z urody
Antropologia wojny
Bismarck. Żelazny Kanclerz
Łukaszenka. Niedoszły car Rosji
Lekko Stronniczy - jeszcze więcej
Fighterzy. Najlepsi polscy wojownicy
Gwiezdne Wojny. Jak podbiły wszechświat
Pod prąd
Życie w średniowiecznym zamku
Najpiękniejsze kobiety z obrazów
Elon Musk. Biografia twórcy PayPala, Tesli, SpaceX
Dziewczyny z Solidarności
Dziewczyny z powstania
Dziewczyny wojenne
Kobiety dyktatorów
Kobiety dyktatorów 2
Dziewczyny z Syberii
Sebastian

Sebastian

Autor serwisu sajfaj.net i bloga popkulturka. Lubi czytać książki i od czasu do czasu wybrać się do kina na dobry film.

Kiedyś członek fandomu Star Trek w Polsce. Obecnie kibicuje Ciemniej Stronie Mocy. Z braku dobrego scifi w TV, amator książkowego świata Star Wars.

Z zamiłowania fan powieści historycznych, dobrych scifi i military sf, a ostatnio nadrabia z historią XX wieku.

Ostatnie książki

Ostatnie filmy

Ostatnie komiksy

Ostatnie seriale

wydarzenia-fb

poletko

przeczytane

obejrzane

europa-antyk

europa-korona

star wars legends

star wars nowy

potter

ender

wiek xx

prawdziwe historie

O mnie

Autor bloga popkulturka. Lubi czytać książki, oglądać dobre filmy, z natury niewolnik serialowych tasiemców. Wielki fan scifi, ale tylko wyższych lotów. Obecnie z braku dobrego scifi, amator książkowego universum Star Wars oraz wszelkiego fantasy, ponadto powieści historycznych z epoki antyku i renesansu.

więcej »

kontakt | polityka prywatności i ciasteczek

social0social01